Świdrowiec gambijski (Trypanosoma gambiense) rząd wiciowców zwierzęcych reprezentowany przez pasożyty jelita bezkręgowców, krwi kręgowców lub mleczka roślin kauczukowych; ciało wydłużone, z jedną wicią; rozmnażają się przez podział podłużny; poruszają się ruchem wkręcającym za pomocą błony falującej; przenoszone przez owady kłujące i pijawki; kształt ciała często zmienia się, gdy następuje zmiana żywiciela; niektóre mają znaczenie chorobotwórcze, jak np. świdrowiec gambijski (Trypanosoma gambiense) przenoszony przez muchę tse-tse i wywołujący śpiączkę afrykańską u człowieka.
Objawy zarażenia świdrowcem gambijskim
- gorączka
- powiększenie węzłów
- pobudliwość
- W drugim stadium choroby: zaburzenia psychiczne i okresy pobudzenia z okresami śpiączki i apatii
Świdrowiec amerykański (Trypanosoma cruzi) występuje w Ameryce Środkowej i Ameryce Południowej. W postaci trypomastigota, występuje w osoczu krwi człowieka, natomiast w postaci amastigota występuje w komórkach układu siateczkowo-śródbłonkowego. Rezerwuar stanowią tutaj zwierzęta dzikie jak i domowe. Przenosicielem są pluskwiaki – to poprzez kał tych pasożytów zawierający postać trypomastigota zaraża się człowiek wcierając go przez spojówkę, uszkodzoną skórę bądź błonę śluzową jamy ustnej. Istnieje także zagrożenie wystąpienia zakażenia u noworodków poprzez ssanie mleka karmiącej matki.
Objawy zarażenia świdrowcem amerykańskim
- powiększenie węzłów chłonnych, głównie karkowych (objaw Winterbottona)
- powiększenie wątroby i śledziony
- występują 1-4 dniowe ataki gorączki
- wysięki okołostawowe
- swędzące plamy i wysypki skórne
- opuchnięcie okolic oczu
Gdy pasożyt przedostanie się do płynu mózgowo-rdzeniowego dochodzi do zaburzeń neurologicznych i ruchowych:
- bóle głowy
- drżenie języka
- drżenie mięśni twarzy i kończyn
- szybkie zmiany nastroju
- omamy
- zaburzenia mowy
W końcowym stadium choroby występuje apatia i przedłużające się stany śpiączki kończące się śmiercią.
Cykl rozwojowy świdrowców
Wraz z ukłuciem muchy tse-tse zostają wprowadzenie do organizmu postaci trypomastigota.Trypanosomy początkowo występują w osoczu krwi, następnie chłonce (limfie) i płynie mózgowo-rdzeniowym. Mucha tse-tse zaraża się od człowieka postacią trypomastigota. W przewodzie pokarmowym muchy postacie te szybko się dzielą i przechodzą w postacie epimastigota. Epimastigota wędruje przez przełyk i gardziel muchy do jej gruczołów ślinowych, gdzie przekształcają się w formy inwazyjne – trypomastigota. Świdrowiec gambijski osiąga długość 14-33 mikrometra. Rozmnaża się przez podział podłużny. Żywi się krwią, chłonką, płynem mózgowo-rdzeniowym. Żywi się endosmotycznie – wchłania pokarm całą powierzchnią ciała (tak jak tasiemce).
