Węgorek jelitowy

w Polsce występują rzadko, został do nas przywleczony z krajów tropikalnych. Jest to nieduży, triploidalny pasożyt jelita cienkiego, przy czym pasożytują tylko samice. Wywołuje on chorobę – węgorczycę (strongyloidoza). Zarażenie człowieka następuje przez zetknięcie skóry z nitkowatymi inwazyjnymi larwami pasożyta. Przenikanie larw przez skórę odbywa się podobnie jak w przypadku zakażenia tęgoryjcem dwunastnicy. Objawy chorobowe dotyczą przede wszystkim przewodu pokarmowego.

Węgorek jelitowy (Strongyloides stercoralis) jest jednym z niewielu pasożytów, które mogą prowadzić oprócz pasożytniczego również wolno żyjący tryb życia zwykle w glebie bogatej w materiał organiczny. występuje w krajach zwrotnikowych i podzwrotnikowych. Zarażenie człowieka następuje przez zetkniecie skóry z nitkowatymi inwazyjnymi larwami pasożyta. Objawy chorobowe dotyczą przede wszystkim układu pokarmowego.
Pasożytnicza samica węgorka jest drobnym nicieniem o długości nieco ponad 2 mm, pasożytuje w błonie śluzowej dwunastnicy i jelita czczego, rzadziej w tkance płucnej. Z jaj o delikatnej błoniastej otoczce, składanych w tkance wylęgają się larwy rabditopodobne; są one wydalane z kałem ub odksztuszanie. Niekiedy larwy rabditopodobne jeszcze w jelicie lub w okolicy odbytu rozwijają się do stadium larw filariopodobnych, takie larwy są inwazyjne i mogą zarażać tego samego lub innego żywiciela. Zarażanie żywiciela może utrzymywać się przez dziesiątki lat. Węgorek jelitowy wywołuje chorobę zwaną węgorzycą

Larwy węgorka wnikające przez skórę stóp, pośladków pozostawiają zmiany skórne o charakterze rumieni wędrujących, swędzących i zanikających w ciągu kilku godzin lub dni. Krótkotrwałe rumieniowe zmiany linijne w okolicy skóry brzucha i odbytu powstają w wyniku autoinwazji u osoby już zarażonej. Wędrówce węgorka przez miąższ płucny mogą towarzyszyć zwiewne nacieki  Lfflera. Mało intensywne inwazje Strongyloides powodują tylko niewielkie zmiany błony śluzowej i jelita cienkiego.

• bóle brzucha
• biegunka
• świąd odbytu
• zmiany skórne
• uczucie osłabienia
• pobudzenie
• kaszel
• duszności

Masywne inwazje powodują zmiany w postaci wrzodziejącego, a niekiedy krwotocznego nieżytu dwunastnicy i jelita czczego.

Jak rozpoznać chorobę?

Rozpoznanie węgorczycy opiera się na wykryciu larw w kale, ślinie, moczu czy treści dwunastniczej. W stolcu mogą być obecne jaja węgorka.

Objawy chorobowe węgorczycy

1. Objawy skórne, jakie towarzyszą przenikaniu przez skórę:

• bolesność w miejscu wniknięcia larwy
• obrzęk,
• zaczerwienienie
• Larwa wycina bowiem w skórze tunel skierowany do najbliższego naczynia krwionośnego

2. Objawy towarzyszące obecności larw w płucach:

• objawy zapalne tchawicy,
• oskrzeli i płuc

3. Objawy towarzyszące zagnieżdżeniu larwy się w jelitach:

• bezsenność,
• drażliwość,
• brak apetytu,
• bóle brzucha,
• biegunka,
• anemia, spadek masy ciała, aż do ciężkiego wyniszczenia organizmu

• bóle w nadbrzuszu
• nudności
• brak łaknienia
• biegunki
• ogólne złe poczucie chorego

Uwaga!!! larwy mogą zagnieździć się także w pęcherzyku żółciowym, sercu, nerkach czy mózgu.

Jak można zapobiegać węgorkowi?

• przestrzegać higienę osobistą
• nosić obuwie i rękawice, przy robotach ziemnych
• sanitarna ochrona gleby przed zanieczyszczeniami fekaliami ludzkimi
• wodę przeznaczoną do picia należy przegotować

Leczenie: u lekarza, niezbędne są kontrole skuteczności leczenia. Węgorek jest bardzo oporny na leczenie, trzeba więc je kilkukrotnie powtarzać.

Cykl rozwojowy węgorka jelitowego

W pasożytniczym cyklu rozwojowym samce z reguły nie występują. Larwy rabditopodobne wylęgają się z delikatnej błoniastej otoczki jajowej już w błonie śluzowej jelita. Larwy mają około 250 pm, krótką jamę gębową oraz rozdwojony koniec ciała. Larwy rabditopodobne mogą przejść w inwazyjne larwy filariopodobne w przewodzie pokarmowym człowieka (endoautoinwazja) lub w okolicy odbytu (egzoautoinwazja).

Larwy filariopodobne są dłuższe, mają około 55 i-im, długi przełyk, pozbawiony rozszerzeń charakterystycznych dla larw rabditopodobnych. Inwazyjne larwy filariopodobne wnikają do człowieka przez skórę i odbywają wędrówkę podobną jak larwy glisty ludzkiej, dzięki autoinwazji endo lub egzogennej inwazja węgorka może utrzymywać się dziesiątki lat. W cyklu wolno żyjącym węgorka występują samice i samce, jaja. larwy rabditopodobne i filariopodobne. Pokolenia wolno żyjące rozwijają się w glebie lub na pożywce sztucznej przy odpowiedniej wilgotności i temperaturze. Występuje endemicznie w pewnych rejonach świata (Półwysep Indochiński, Afryka Równikowa, Ameryka Środkowa).